Anasayfa » Öğrenci Borçları Üzerine

Bu gönderiyi paylaş

Genel

Öğrenci Borçları Üzerine

Gogol’un Palto’su kitabına baktığımızda, “karakışın soğuğundan korunmak için bir paltoya ihtiyaç duyan Akakiyeviç’in bu paltoyu güçbela edinmesiyle birlikte bütün hayatı altüst olur, komik olan yerini trajik olana bırakır.” Açıkçası, öğrenci borçları da böyle bir durumu ifade eder. Öğrenci kredisi alındığı andan itibaren trajik bir durumun zemini yavaş yavaş oluşmaya başlar. Bu kısa yazıda, Amerika’da ve dünyada gittikçe ortaklaşan bir sorun olan öğrenci borçlarından bahsetmeye çalışacağım. Özellikle, COVID-19 sonrası dönem ile birlikte, borç sorunu daha da derinleşmiştir. ABD’deki borç seviyesi şimdiye kadarki en yüksek seviyeyi temsil etmektedir.

(Keen, 2021)

Tarihsel açıdan bu borç seviyesinin bir paradoksu vardır. Graeber’in “Borç & İlk 5000 Yıl” kitabında belirttiği üzere, “Kolonyal dönemden beri, Amerikalılar borçlulara en az sempati duyan halk olmuştur. Bu bir açıdan tuhaftır, zira Amerika’yı kuranlar büyük ölçüde kaçak olan borçlulardı. Ve aynı zamanda iflas eden borçluların kulağı bir direğe çivilenirdi “ (Graeber, 2021). İflas edenlerin kulağının direğe çivilenmesi, başka bir noktayı temsil etmektedir. Bu temsiliyet kendisini alacaklılar, borçlulardan daha güçlü olmalıdır anlayışı üzerine kuruludur. Dolayısıyla, öğrenci borçları bu durumdan nasibini almaktadır. Peki bu öğrenci borçlarının hepsinin ödenmesi mümkün müdür? Daha doğrusu, 45 milyondan fazla Amerikalı öğrenciler borç kapanına sıkıştırılmış durumda ve bu durum ilerisi için, ömür boyu borç köleliği için alan yaratmaktadır.

Geçtiğimiz günlerde, Amerikan Başkanı Joe Biden, 9 milyar doların üzerinde öğrenci kredisi borcunu iptal etti. Kulağa niceliksel açıdan ilginç gelebilir. Bu oran, öğrenci kredilerinin yaklaşık %0,5’ini ifade etmektedir. Fakat, Biden göreve geldiğinden beri, öğrenci borcu toplamı Biden’ın iptal ettiğinin beş katına çıktı. Borcun ne kadar bir büyüklüğe sahip olduğunu anlamak için yazıyla ifade etmektense, rakamla göstermek daha iyi olacaktır.

20 Ocak 2021: 1.789.486.921.972 $

2 Eylül 2021: 1.842.204.407.728 $

Artış: 52.717.485.756 $

Bu rakamlar çoğu ülkenin GSYH’sinden daha yüksek bir orana sahiptir.

Not: Student Debt Crisis Center’a (SDCC) bakarak güncel öğrenci borçluluk oranlarını takip edebilirsiniz.

https://t.co/8dEWnxITad?amp=1

Twitter: StrikeDebt

Kırmızı ile boyalı olan bölge, iptal edilen borçları yansıtmaktadır. Mavi ile olan bölge ise hala kalan borçları göstermektedir.  İktisatçıların ve politika yapıcıların krediyi kredi ile kapatma, aylık geri ödemeleri borçluların gelirleriyle ilişkilendirerek ya da kısmi bir şekilde gerçekleşen borç iptallerinin bu sorunu hafifleteceği önerisi aslında sorunu daha da derinleştirmektedir. Bundan ötürü, bu kadar yüksek seviyede olan öğrenci borçları Amerikan ekonomisi için sürdürülebilir bir zemin yaratmıyor.

Dolayısıyla çözümler ne olabilir? Borçlara dair geleneksel olan çözümler, bir bakıma sadece size çözümsüzlüğün ne olabileceğini göstermesi açısından önemlidir. Örneğin, borcu geri ödemek, GSYİH’yı borçtan daha hızlı büyütmek veya “enflasyon yoluyla borcun değerini düşürmek”. Paradaki düşüş, GSYİH’de daha büyük bir düşüşe neden olabilir, bu da borcun doğrudan geri ödemesinden doğan “borç / GSYİH oranının” yükselmesine neden olabilir. Ampirik çalışmalar bu yöntemlerin hiçbirinin işe yaramayacağını ortaya koymaktadır. (Keen, 2021) Bu yüzden -başka önerilere de açık olmak üzere- öğrenci borçlarına dair çözüm, borç iptali ile mümkündür. Peki, öğrenci borçları iptalinin makro-ekonomik etkileri ne yönde olabilir? Bununla ilgili yapılan çalışmalar, enflasyondan işsizliğe ve harcama akımının yaratılmasına kadar makro ekonomik değişkenlerin olumlu yönde etkilendiğini ortaya koymaktadır. 2018 yılında yayınlanan “The Macroeconomic Effects of Student Debt” adlı rapora bakarsak, öğrenci borcunu iptal etmenin özellikle ilk beş yılda, GSYİH, istihdam,  bütçe açığı, faiz oranları ve enflasyon üzerinde ılımlı etkileri olan anlamlı bir teşvik politikası alanı oluşturulabilir.

Bu rapordan belirli kesitleri aktarmak gerekirse;

  • Ortalama hane halkının net değeri ve harcanabilir geliri arttıkça, yeni tüketim ve yatırım harcamalarını yönlendirecek şekilde olumlu makroekonomik geri bildirim etkileriyle sonuçlanır.
  • Öğrenci borcunun ortadan kaldırılması, ortalama işsizlik oranını 10 yıllık tahmine göre 0,22 ila 0,36 puan arasında düşürür. Öğrenci kredisi borcunun ortadan kaldırılmasını takip eden ilk birkaç yılda en yüksek iş olanakları olmak üzere, yılda yaklaşık 1,2 milyon ila 1,5 milyon yeni iş alanları yaratılabilmektedir.
  • Federal hükümet için net bütçe etkisi mütevazıdır ve açığın GSYİH’ye oranında yılda 0,29 ile 0,37 arasında puanlık bir artış olması muhtemeldir.
  • Borç iptali politikası, reel GSYİH’yi yılda ortalama 86 milyar dolar ila 108 milyar dolar arasında artırabilir. 10 yıllık tahminde, politika, reel GSYİH’da -2016 yılı baz alınmaktadır- 861 milyar dolar ile 1.083 milyar dolar arasında bir getiri sağlıyor.
  • Borç iptalinin enflasyonist etkileri makroekonomik olarak önemsizdir. Fair model simülasyonlarında, ek enflasyon yaklaşık yüzde 0,3 puanla zirve yapar ve sonraki yıllarda negatife döner. Moody’s modelinde, enflasyondaki artış önemsiz bir yüzde 0,09 puanla zirveye ulaştığı için etki daha da küçüktür.
  • Nominal faiz oranları ılımlı bir şekilde yükselir. İlk yıllarda, Fed’in hedef oranlarını yüzde 0,3 ila 0,5 puan yükseltir; sonraki yıllarda, artış sadece 0,2 puana düşüyor. Nominal uzun vadeli faiz oranları üzerindeki etki, yüzde 0,25 ila 0,5 puan arasında zirve yapar ve daha sonra düşerek 0,21 ila 0,35 yüzde puanına yerleşir.

(The Macroeconomic Effects of Student Debt, 2018)

Kısacası, ABD’de öğrenci borcunun artmasının hem hane halkının mali istikrarı hem de toplam tüketim ve yatırım için bir engel olduğuna dair artan kanıtlara karşın alternatif bir makro iktisadi politika geliştirilebilir. Öte yandan, QE ile yaratılan para, finansal piyasalar açısından kurtarıcı görevini üstlenirken, öğrenci borçlarının ihmal edilmesi devam etmektedir. Bu borç yükü, hanehalkı harcanabilir gelirini, tüketim ve yatırım fırsatlarını azaltmakta ve ekonomi genelinde olumsuz etkileri bütünleştirmektedir. Buna karşın, Fed bu borçları öğrenci borcunun çoğunu devralarak yeni ve tekrar bir kredi mezarlığı yaratabilir (Smith, 2015).

Bununla birlikte, grafikte gördüğümüz üzere, öğrenci borcu aslında 2018’in ilk çeyreğinde otomobil kredilerini, kredi kartı borcunu ve ev sermayesi kredi limitlerini aşarak 1.5 trilyon dolara ulaştı ve şu anda dünyadaki ikinci en büyük tüketici borcu kaynağı (New York Fed, 2019). Daha da açarsak, öğrenci borcu, bankacılık sisteminin gelirleri için bir büyüme alanıdır aynı zamanda. Unutmayalım ve hatırlatalım. Para arzı, bankacılık sistemi tarafından kredi yaratımı yoluyla yaratılır. Başka bir deyişle, bankalar kredi verdiğinde yoktan para yaratırlar, ödendiğinde yok olurlar. Öğrenci iflasına izin verilmediği için bu, finans sektörü için düşük riskli bir gelir akışına benzer ve şu anda ipotek borcundan sonra ikinci sıradadır (Lapon, 2021). Dolayısıyla sorun, eğitimin finansallaşmış olmasıyla birlikte, bankacılık sisteminin bir uzantısı haline gelmesidir. Sonuç olarak, şunu söyleyebiliriz. Öğrenci borçları bir ulusal krizdir. Yurttaşlığın en temel haklarının dolaylı ve doğrudan ihlal edildiği bir dünya yaratmaktadır. Başka bir deyişle, “Olmak ya da olmamak” durumu gittikçe derinleşmektedir ve bu borçlar, bir tuşa basarak çok rahat bir şekilde silinebilirler. Sonraki yazımda, öğrenci borç iptallerinin nasıl gerçekleşebileceğinin daha da ayrıntısına inerek yapılan çalışmalardan bahsetmekle beraber, birkaç önerimi elimden geldiğince dile getirmeye çalışacağım.

Kaynakçalar

David Graeber, The First 5000 year.

https://studentdebtcrisis.org/

https://twitter.com/StrikeDebt

http://www.levyinstitute.org/publications/the-macroeconomic-effects-of-student-debt-cancellation

https://jacobinmag.com/2012/12/the-soul-of-student-debt

https://www.newyorkfed.org/microeconomics/hhdc

https://isreview.org/issue/98/political-economy-student-loans/

http://charleshughsmith.blogspot.com/

http://www.nber.org/papers/w25810

https://econofact.org/is-taking-on-more-student-debt-bad-for-students

 

Bu gönderiyi paylaş

Yorum Yaz

Araç çubuğuna atla